Problemy z GPS-em w Embraerach E2 wywołały opóźnienia i uziemienia maszyn

Problem dotyczy samolotów Embraer E190-E2 oraz E195-E2 wyposażonych w awionikę Honeywell Primus Epic 2.0. Zgłoszenia dotyczące niestabilności sygnału GPS napływają od przewoźników z różnych części świata, a zakłócenia przełożyły się na czasowe ograniczenia w eksploatacji części floty. Jednym z przewoźników, który odczuł skutki problemu, była brazylijska Azul. Linia, która jako pierwsza miała wykryć nieprawidłowość, zdecydowała się we wtorek na prewencyjne uziemienie znacznej części swoich Embraerów E2. Spowodowało to zakłócenia w rozkładzie lotów w ciągu dnia.


Problem dotyczy wielu przewoźników

Embraer poinformował, że otrzymał zgłoszenia dotyczące niestabilności GPS obejmującej kilka typów samolotów, w tym rodzinę E2. Producent współpracuje z operatorami oraz Honeywell nad ustaleniem przyczyny problemu i zapewnieniem przewoźnikom wsparcia technicznego. Według dostępnych informacji zakłócenia dotknęły m.in. Porter Airlines i Virgin Australia, a także przewoźników europejskich, w tym KLM oraz Luxair. Niektóre linie zdecydowały się czasowo zawiesić operacje wykonywane Embraerami E2.

Skala problemu jest istotna. Według doniesień około 200 samolotów należących do 24 przewoźników mogło być objętych usterką. Embraer podkreśla jednak, że niestabilność GPS nie oznacza zagrożenia dla bezpieczeństwa operacji lotniczych. - Globalna flota samolotów E2 posiada systemy nawigacyjne i procedury umożliwiające operowanie również w warunkach niestabilności systemu GPS, zapewniając bezpieczną eksploatację zgodnie z obowiązującymi wymaganiami władz lotnictwa cywilnego – przekazał brazylijski producent.

Oznacza to, że nawet w przypadku utraty lub niestabilności sygnału GPS załogi dysponują alternatywnymi systemami i procedurami umożliwiającymi kontynuowanie lotu.

Co powoduje niestabilność GPS?

Dokładna przyczyna problemu nie została dotąd publicznie ustalona. Honeywell potwierdził prowadzenie dochodzenia dotyczącego globalnego problemu z odbiorem sygnału GPS, ale nie wskazał jego źródła. Według doniesień medialnych problem może pojawiać się podczas uruchamiania jednego z objętych nim samolotów na ziemi, przed rozpoczęciem lotu. Tymczasowym rozwiązaniem ma być reset systemu, który może przywrócić prawidłowy odbiór sygnału GPS. Nie gwarantuje to jednak trwałego usunięcia problemu, ponieważ nieprawidłowość może ponownie wystąpić i doprowadzić do konieczności wyłączenia samolotu z eksploatacji.

Embraer i Honeywell kontynuują prace nad identyfikacją źródła usterki oraz opracowaniem rozwiązania dla przewoźników. Na obecnym etapie nie ma informacji wskazujących, że problem jest wynikiem celowego działania lub ataku na systemy nawigacyjne.

GPS coraz ważniejszym problemem dla lotnictwa

Sprawa Embraerów E2 pojawia się w momencie, gdy lotnictwo coraz większą uwagę zwraca na kwestie związane z zakłóceniami sygnałów GNSS, czyli systemów nawigacji satelitarnej, do których należy GPS. Szczególnym problemem są jamming, czyli zagłuszanie sygnału, oraz spoofing, polegający na nadawaniu fałszywych sygnałów, które mogą zostać odebrane przez systemy pokładowe jako prawidłowe dane nawigacyjne. Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) apelowało do rządów o potraktowanie zakłóceń częstotliwości radiowych GNSS jako jednego z priorytetów w zakresie bezpieczeństwa lotniczego. Organizacja wskazywała, że celowe zagłuszanie i fałszowanie sygnałów stają się coraz bardziej trwałym i narastającym zagrożeniem dla światowego lotnictwa.

Według danych przywoływanych przez IATA liczba przypadków utraty sygnału GPS wzrosła o 220 proc. między 2021 a 2024 rokiem. Szczególnie było to widać po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny w Ukrainie przez Rosję. W przypadku obecnych problemów Embraerów E2 nie ma jednak dowodów łączących je ze spoofingiem lub jammingiem. Dochodzenie prowadzone przez Embraera i Honeywell ma przede wszystkim ustalić, dlaczego systemy wyposażonych w awionikę Primus Epic 2.0 samolotów wykazują niestabilność odbioru sygnału GPS i jak trwale usunąć problem.

Dla przewoźników kluczowe będzie szybkie znalezienie rozwiązania. Nawet jeśli usterka nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa lotu, jej występowanie może prowadzić do uziemiania samolotów, zmian w rozkładach i odwołań lotów, a tym samym generować znaczące konsekwencje operacyjne.